IVF Behandeling

IVF behandeling

Globaal bekeken bestaat de IVF-behandeling uit vier fasen:

1. Follikelstimulatie en eicelrijping
2. Eicelpunctie
3. Bevruchting (fertilisatie)
4. Terugplaatsing  (embryotransfer of embryo-terugplaatsing)

Follikelstimulatie en eicelrijping

Tijdens een normale menstruatiecyclus van een vrouw rijpt er ongeveer elke vier weken één eicel in de eierstok. De eicel bevindt zich in een follikel, een eiblaasje. Om de kans op slagen van de IVF-behandeling te vergroten, is het belangrijk dat er meerdere eicellen rijpen. Door het toedienen van hormonen, kunnen er meerdere follikels met eicellen ontstaan in de eierstok. Het extra toedienen van FSH (Follikel Stimulerend Hormoon) gebeurt door middel van injecties.

Ook wordt gebruik gemaakt van een andere soort hormooninjecties, die stoornissen in de ontwikkeling van de eiblaasjes tot een minimum beperken. Vaak wordt al voor de stimulatie gestart met deze zogenaamde LHRH-agonisten. Met LHRH-antagonisten kan tijdens de stimulatie (en dus niet voorafgaand aan) worden gestart.

In principe wordt op de derde dag van de menstruele cyclus begonnen met de follikelstimulatie. Dit duurt ongeveer tussen de 10 en 18 dagen (niet iedere vrouw reageert op dezelfde manier op de follikelstimulatie). De specialist van de fertiliteitskliniek maakt in deze periode echo’s van de baarmoeder en eierstokken om te kijken of de follikels goed groeien en of het baarmoederslijmvlies de juiste dikte heeft.

Follikelstimulatie wordt in medische termen Ovariële Hyperstimulatie genoemd (OHS) of Gecontroleerde Ovariële Hyperstimulatie (COH).

De eicelpunctie

Tijdens de eicelpunctie krijgt de vrouw pijnstilling toegediend. De arts bekijkt met een vaginale echo de follikels op een monitor. Aan de echokop wordt een punctiegeleider gezet en via deze geleider wordt een naald naar binnen geschoven. De naald prikt door de vaginawand in de eierstokken en zuigt de follikels leeg. In het vloeistof uit de follikels zitten de eicellen. De vloeistof met de cellen wordt opgevangen in reageerbuisjes en wordt warm gehouden. Hier komt ook de term reageerbuisbevruchting vandaan. Een analist onderzoekt de vloeistof uit de reageerbuisjes en zet de eicellen over in kweekvloeistof.

Afhankelijk van de toegediende pijnstilling en het verloop van de punctie mag een vrouw ongeveer een uur na dit deel van de IVF-behandeling weer naar huis. Natuurlijk is er voor de bevruchting ook zaad van de man nodig. In het laboratorium van een IVF-kliniek of IVF-centrum wordt het zaad bewerkt (door een wasprocedure) en worden de best zwemmende zaadcellen verkregen.

Bevruchting (fertilisatie)

De inseminatie wordt een paar uur na de punctie uitgevoerd. Dit houdt in dat aan elke eicel die in de kweekvloeistof is gezet, een bepaalde hoeveelheid zaadcellen wordt toegevoegd. Deze zaadcellen zijn uit het eerder verkregen sperma geïsoleerd. Vervolgens moet er gewacht worden of de zaadcellen de eicellen bevruchten. Dit is de in vitro fertilisatie oftewel de bevruchting in het glas. Binnen een tot twee dagen is bekend of er goed bevruchte eicellen zijn en wordt duidelijk of er een embryo (een meercellig bevruchte eicel ontstaan door celdeling) teruggeplaatst kan worden.

Het komt voor dat er geen eicellen bevrucht zijn of dat de embryo’s die wel zijn ontstaan er slecht uitzien, waardoor ze niet teruggeplaatst kunnen worden. Soms wordt er een volgende IVF-poging gedaan en soms kan er beter een andere vruchtbaarheidsbehandeling en voortplantingstechniek worden geprobeerd.

Terugplaatsing van het embryo

Als er goed bevruchte eicellen, zijn ontstaan, die zich goed hebben gedeeld, kan er een embryo teruggeplaatst worden. Dit is de laatste fase van de in-vitro fertilisatiebehandeling. De terugplaatsing wordt ook wel embryotransfer genoemd en wordt meestal 2 tot 5 dagen na de punctie gedaan. Bij de microscopische beoordeling van de embryo’s wordt zo goed mogelijk ingeschat wat de kans is op innesteling en dus op een zwangerschap. Als de kans op innesteling groot is, wordt vaak geadviseerd één embryo terug te plaatsen, om de kans op meerlingen te voorkomen. Als de overige embryo’s ook geschikt zijn voor terugplaatsing, kan er besloten worden deze in te vriezen voor een eventuele volgende embryotransfer.

Het terugplaatsen van het embryo in de baarmoeder is in de meeste gevallen pijnloos en ook het meest eenvoudige deel van de gehele IVF-behandeling. Met behulp van een speculum (eendenbek) wordt er een klein slangetje de baarmoederholte ingeschoven. Hier wordt een tweede slangetje, met daarin het embryo,  doorheen geschoven, die vervolgens in de baarmoeder met een spuitje wordt geleegd: het embryo ligt nu in de baarmoederholte. Vervolgens moet er afgewacht worden of het embryo zich innestelt in het baarmoederslijmvlies. Als dit niet lukt, krijgt de vrouw 10 tot 14 dagen na de punctie haar menstruatie. Als het embryo zich wel goed heeft ingenesteld in de baarmoeder, dan is er sprake van een zwangerschap en is de IVF-behandeling geslaagd.

IVF behandeling: een intensief traject

Een IVF-behandeling is een intensief traject dat veel vraagt van de vrouw én de man die hier voor kiezen. Het kost veel tijd en energie, want er moeten veel bezoeken aan de vruchtbaarheidskliniek worden gebracht. Daarnaast is een paar zelf verantwoordelijk voor een aantal zaken die allemaal ingepast moeten worden in de dagelijkse werkzaamheden. Ook op het psychische vlak is IVF een belastende behandeling.

Meer over behandeling IVF

Planning IVF behandeling

Een in-vitro fertilisatiebehandeling gebeurt binnen één cyclus en neemt dus ongeveer vier weken in beslag. Er wordt gestart met het toedienen van hormonen. Vervolgens wordt follikelgroei door middel van echo’s in de gaten gehouden. Vlak voor de eisprong worden de follikels aangeprikt en leeggezogen. Daarna kan in het laboratorium de bevruchting plaatsvinden. Als de bevruchting succesvol is, wordt het embryo teruggeplaatst.

Meer over planning IVF

Behandelschema IVF

Hoewel er voor elk paar een specifiek behandelschema wordt opgesteld, is de behandeling in grote lijnen voor alle paren gelijk.

Meer over behandelschema IVF

Periode na terugplaatsing

De periode na de terugplaatsing is een spannende tijd die over het algemeen wordt ervaren als de meest stressvolle periode van de hele IVF-behandeling. Er is onzekerheid of de behandeling goed gelukt is en een zwangerschap is vaak dichterbij dan dat het ooit geweest is.

Meer informatie

Verschil zwanger zijn en kindje verwachten

Als de menstruatie na terugplaatsing van het embryo uitblijft en als de zwangerschapstest positief is, dan is er sprake van een zwangerschap. Pas na drie maanden en indien met echo hartactie bij het embryo is gezien, wordt gesproken over een doorgaande zwangerschap en kan een paar zeggen echt in verwachting te zijn van een kindje. De kans op een miskraam bij vrouwen van rond de 35 jaar die een IVF-behandeling hebben ondergaan, is ongeveer 20 tot 25%.

Meer over dit onderwerp